Praktijkvoorbeeld

Hoe zetten we technologie in om het leren te versterken?

De van Oldenbarneveltschool heeft in 2018 belangrijke stappen gezet om technologie op een goede manier in te zetten in het onderwijs. Alle groepen werken inmiddels met digitale leermiddelen en devices. iPads voor de groepen 1 en 2 en Chromebooks vanaf groep 3. Daarnaast heeft de school geïnvesteerd in een verdere professionalisering, een leerlijn digitale vaardigheden en de voorbereiding voor het werken in leerpleinen. 
In 2018 deelde De van Oldenbarneveltschool haar ICT-ervaringen op deze website, net als zeven andere scholen en besturen.

Resultaat

Steeds een stapje verder

Om te ontdekken hoe vorm en inhoud gegeven kan worden aan de rol van technologie, is begin 2018 eerst een ICT-verbeterplan gemaakt: een werkplan dat richting geeft aan hoe De van Oldenbarneveltschool ICT inzet. In dit plan zijn de devices en digitale leermiddelen opgenomen waarmee in 2018 - en verder - wordt gewerkt. Elk jaar wordt het plan aangepast en worden de lijnen voor het komende jaar uitgezet.

Het plan was om pas vanaf groep 4 met Chromebooks te werken, maar er zijn extra exemplaren aangeschaft omdat dit ook voor groep 3 makkelijker bleek (in plaats van de laptops die er al waren). De school is in 2018 van 32 naar 80 Chromebooks gegaan.

In het plan is ook aandacht besteed aan de professionalisering van leraren. Twee leraren met ICT-affiniteit en -kennis ondersteunen hun collega’s bij de inzet van ICT. Dat werkt erg goed en daardoor vindt professionalisering plaats. Ook worden er workshops gevolgd via Cloudwise om ermee te leren werken. Alle leraren en leerlingen werken in de Cloud via Google Drive.

Er zijn vergaande plannen om te verbouwen en te gaan werken in leerpleinen, in plaats van klaslokalen per groep. Technologie speelt hierbij een ondersteunende rol en zorgt voor mogelijkheden voor samenwerkend leren. De verbouwing is voorbereid in 2018 en wordt naar verwachting in 2019/2020 gestart. 

Achtergrond

Miniatuurvoorbeeld

De van Oldenbarneveltschool is een neutraal bijzondere school in hartje Rotterdam. Dit betekent dat de school geen religieuze inslag heeft en dat het bestuur wordt gevormd door ouders van leerlingen van deze school.


De van Oldenbarneveltschool heeft ongeveer 260 leerlingen en de groepsleerkracht wordt ondersteund door een onderwijsassistent (onderbouw), co-teachers (groep 3 t/m 8), een remedial teacher en vakdocenten. De groepen tellen ongeveer 30 leerlingen.

Leerlingen stimuleren zich optimaal en met plezier te ontplooien, zodat ze kunnen opgroeien tot geïnteresseerde, zelfstandig en kritisch denkende personen.

Proces

"Ze willen er nog meer"

Het ICT-verbeterplan was een goede start van het jaar 2018. Anita van der Kooi, directeur, vertelt over de stappen die zijn gezet. “We zijn in 2018 begonnen met een ICT-commissie van drie leraren die in kaart heeft  gebracht wat we hier op school willen met ICT vanaf groep 3. Dat gaf richting aan de manier waarop we met de Chromebooks gingen werken.

Alle groepen vanaf groep 3 werken nu met Chromebooks. Anita van der Kooi: “Eerst hadden we een combinatie laptops/Chromebooks, maar dat bleek te omslachtig en onhandig omdat niet alle digitale leermiddelen op beide devices op dezelfde manier gebruikt konden worden. Nu is de ratio één Chromebook op twee leerlingen. Dan kun je met een halve groep aan de slag, of de kinderen  werken in tweetallen. "

"Er zijn twee leraren die weten hoe ze ICT goed in kunnen zetten; zij komen in alle klassen. Als bijvoorbeeld meester Laurens met de kinderen aan de slag gaat, is de groepsleerkracht er ook bij. De leraren leren  daarvan en  pakken  nu zelf ook de Chromebooks er makkelijker bij. Door leraren slim aan elkaar te koppelen, trekken ze elkaar mee. De minder vaardige leraren werken samen met de meer ICT-bedreven collega’s. De leraren hebben een whatsappgroep om de Chromebooks goed te kunnen verdelen en afstemmen op elkaar.”  

Het liefst een Chromebooks-kast in elke groep.

Uitproberen 

De leraren zijn veel aan het uitproberen en kijken wat wel en niet werkt op ICT-gebied. “We kiezen dan voor licenties van een jaar, bijvoorbeeld voor Acadin. Dat is een digitale leeromgeving met verrijkend onderwijs voor leerlingen die graag een extra uitdaging willen. Zo’n licentie is wat duurder, maar geeft ons de kans om echt te kijken hoe het werkt en dan te evalueren waar we mee verder willen, en waarmee niet.”

De leraren willen graag nog meer devices; het liefst een Chromebooks-kast in elke groep. “Maar we willen geen digitale school worden en financieel is het ook niet te doen op dit moment. Ik vind dat we er zorgvuldig mee om moeten gaan. Je wilt niet alleen maar kinderen naar beeldschermen zien staren. Waar is dan de interactie? ICT moet een hulpmiddel blijven."

Privacy 

Ook in het kader van privacy zijn er belangrijke stappen gezet in 2018. “Uiteraard moeten ook wij voldoen aan de nieuwe AVG-wetgeving. Er is veel bewustzijn bij leraren gekomen en communicatie met ouders doen we met de oudercommunicatie-app Social Schools, waarmee we in 2018 na de zomervakantie zijn gestart.”

ICT neemt een steeds prominentere plek in binnen de school. Anita van der Kooi: “We werken volledig beveiligd in de cloud via Cloudwise (Google Drive). Ook de inzet van de oudercommunicatie-app Social Schools loopt goed; zo kunnen we makkelijk de oudergesprekken inplannen. Dat kostte altijd veel energie. Omdat ouders moeten inloggen in Social Schools om bijvoorbeeld via deze app een afspraak te maken met de leraar, zien we dat al 98% van de ouders met dit systeem bekend is en het gebruikt. We kunnen in de app ook zien of ouders de berichten van leraren lezen en ze erop attenderen als we zien dat dat nog niet is gebeurd. Dat bevordert de communicatie en informatieverstrekking.” 

“Verder werken we veel aan bewustwording, bij zowel leraren als leerlingen. Het gaat dan om weten wat de gevolgen zijn van je eigen online gedrag en bewuster keuzes maken hierin. Mediawijsheid speelt daarbij een grote rol.”

Leraren helpen elkaar

Lukt het om alle leraren mee te nemen in de ontwikkelingen? “We hebben twee nieuwe leraren die ICT erg leuk vinden. Zij begeleiden collega’s, geven lessen en helpen als er dingen mis gaan. Naast een instructie van Social Schools, hebben we ook voor Cloudwise een informatiemiddag gevolgd. Dat zouden we ook met Google Drive moeten doen. Ik heb soms het gevoel dat ik het nog niet helemaal in de vingers heb en dat geldt ook voor leraren. En tijd om het zelf uit te zoeken, is schaars. Bijvoorbeeld het omzetten van Google Docs naar Word en vice versa. Er zijn wat handigheidjes die we nu nog niet allemaal kennen.”
 
Anita blikt terug naar een jaar geleden: “Toen waren de leraren wat aarzelend en huiverig. Maar kinderen worden steeds vaardiger. Zij helpen de leraren ermee.”  

Weer op papier? 

Anita van der Kooi: “Leraren zijn soms terecht kritisch over de inzet van ICT  Op een gegeven moment waren er heel lage scores voor taaltoetsen. Toen we daar in doken, bleek dat het systeem de normering erg streng had ingeregeld. Ook punten en komma’s werden fout gerekend. Er moet nog wel wat aangepast worden aan de software van de lesmethoden. Want het kost de leraren extra tijd om dit steeds zelf aan te passen.” 

“Dit geldt met name voor taal; de antwoorden zijn natuurlijk vaak op verschillende manieren te interpreteren. Bij dictee zien we dat ook. Je moet er als leraar echt in duiken om een goede analyse te maken. Het is nu nog te rigide. Het zou helpen als uitgevers flexibeler zijn hierin en meer ruimte maken voor leraren om keuzes te maken.”

Ook werken niet alle leer- en hulpmiddelen op elk systeem. ‘Voor een leerling die dyslectisch is, hadden we bijvoorbeeld een mooi programma om teksten voor te lezen, maar dat kon niet op een Chromebook. Onze ICT-er heeft er veel tijd in gestopt, maar hij kreeg het niet voor elkaar.”
 
“Ook liepen we er tegenaan dat we de Cito eindtoets digitaal gingen afnemen en toen het systeem plat lag... Dan moet je kinderen teleurstellen en ouders informeren. Omdat we niet alles dubbel wilden aanschaffen, hadden we geen papieren toetsboekjes. Gelukkig is  dit een uitzondering. ICT is vaak vooral handig: bijvoorbeeld een korte online enquête die leraren ter plekke bij een vergadering via de Chromebook invullen; dan hebben we meteen alle input.’
 

Via een online enquete hebben we voor de vergadering al input. 


Licenties

Er zijn verschillende andere punten om aan te werken in 2019. “Nu we ons richten op de chromebooks, ontstaat er een probleem met de iPads die we in groep 1 en 2 gebruiken. Daar is nu minder aandacht voor. Het verlengen van licenties en alles opnieuw installeren, kost tijd, dus blijven de iPads in de kast liggen en gebeurt er niets mee. Dat is zonde. En een andere belangrijke vraag is: wie houdt de Google Drive netjes?”

Leerpleinen

De van Oldenbarneveltschool heeft verbouwplannen voor 2019: van een klaslokaal per groep naar een leerplein voor verschillende groepen met diverse soorten werkplekken. “Met leerpleinen kunnen we meer projectmatig en coöperatief werken. We willen verschillende soorten werkplekken die flexibel ingericht zijn. Ook bijvoorbeeld loungeplekken en plaats om met Acadin te werken. Daar passen de Chromebooks goed bij.” 

“In het ideale geval hebben we ruimtes waarin we flexibel met devices kunnen omgaan, bijvoorbeeld ook in het kader van co-teaching. Bijvoorbeeld schermen die overal hangen of een verrijdbaar digibord. Maar dat is ook wel onrustig. Misschien ook grotere laptops die we kunnen gebruiken als presentatietools.”

Wereldoriëntatie

“We gaan een nieuwe methode aanschaffen voor wereldoriëntatie waar ook meer projectmatig in gewerkt wordt. Met het inzetten van een methode zijn onderwijsontwikkelingen niet meer afhankelijk van het enthousiasme van één leraar. We werken nu al met de Techniek Torens voor onderzoekend en ontwerpend leren en gaan binnenkort kasten maken met bakken voor techniekmateriaal. Daar gaan we zeker ook iets met robotica doen. We moeten nog uitzoeken wat precies. Ons techniekbeleid wordt nog uitgewerkt.” 

De basis is rekenen en taal

“We vinden dat onderwijs primair gericht moet zijn op het bijbrengen van de basis: taal en rekenen staan centraal. Daarin zijn we misschien wat behoudend en niet altijd innovatief. We moeten soms keuzes maken, we kunnen niet alles tegelijk. Hoewel veel ouders Chromebooks niet kennen... Daarin zijn we misschien juist wel vooruitstrevend.”
 
“We kiezen ervoor om het ‘projectmatig werken’ vooral met de zaakvakken te verbinden zodat we kunnen verkennen hoe en of het werkt. Leraren ontdekken intussen handigheidjes: bijvoorbeeld een rood of groen lampje op de Chromebooks waarmee kinderen aan kunnen geven dat ze zelfstandig aan het werk zijn, of juist een vraag hebben. Vroeger deden we dat met blokjes.”

Kinderen gebruiken het groene en rode lampje op de Chromebooks om aan te geven of ze aan het werk zijn óf een vraag hebben. 

Digitale vaardigheden

Ook op het gebied van digitale vaardigheden zijn er concrete ideeën die in 2019 gerealiseerd worden. “Echt leren samenwerken, onderzoeken en omgaan met de digitale wereld, dat is mijn ideaal voor onze leerlingen. We denken wel dat kinderen alles al weten over de online werken, maar dat valt best tegen. Hoe ga je bijvoorbeeld met e-mail om?” 

“Ook zou ik graag een doorgaande leerlijn zien, ook richting VO. We hebben nog geen specifieke samenwerkingen met het VO, onze leerlingen gaan naar zoveel verschillende scholen. Daarnaast zou ik naar een digitaal portfolio toe willen, met de regie bij de leerling. Dan worden ze zelf veel meer verantwoordelijk. We krijgen steeds meer e-mails van aanbieders van digitale portfolio’s. Maar we willen niet zomaar op iets leuks inspringen, we moeten blijven kiezen voor mogelijkheden die aansluiten bij onze eigen lijn.”