Buitengewoon eind 2018

Praktijkvoorbeeld

Hoe verbeteren we de deskundigheid van leraren op het gebied van ICT?

Bij Onderwijsgroep Buitengewoon staat alles in het teken van kwaliteit. Hoe kunnen we leerlingen met speciale behoeften het beste ondersteunen? De inzet van ICT is daarbij belangrijk. Dus zet de onderwijsgroep in op de verdere professionalisering van medewerkers en de ontwikkeling van innovatieve ICT-middelen. 

In 2018 deelde Buitengewoon haar ervaringen op deze website, net als zeven andere scholen en besturen.
 

Resultaat

Professionalisering en innovatie

Bekwame leraren en slimme leermiddelen staan aan de basis van kwaliteit. Daarom investeert onderwijsgroep Buitengewoon in 2019 in de verdere professionalisering van medewerkers op ICT-gebied en de inzet van innovatieve middelen.

Pascal Marcelis, beleidsmedewerker ICT en Functionaris Gegevensbescherming (FG) bij Onderwijsgroep Buitengewoon vertelt eind 2018: “Door docenten te laten zien dat er een breed arsenaal aan ICT-instrumenten bestaat en hen daarin bij te scholen, verbetert het onderwijs aan onze leerlingen. Met adaptieve software bijvoorbeeld kunnen leerlingen snel en adequaat feedback krijgen.”

De huidige tijd vraagt het ook van leraren, vindt hij. “De leerlingen van nu hebben veel middelen tot hun beschikking. Ze moeten weten hoe ze deze verantwoord en functioneel kunnen gebruiken. Het is daarom belangrijk dat ze ook les kunnen krijgen in mediawijsheid, computional thinking en programmeren. Dat betekent dat de leraren zelf ook ICT-bekwaam moeten zijn.” 

Oefenen met WhatsApp

Kinderen met een verstandelijke beperking komen uiteenlopende vraagstukken tegen op het gebied van digitale geletterdheid en hebben daarbij begeleiding nodig. Zo oefenen de kinderen van de Maaskei (ZMLK) in mediawijsheid. Dit thema wordt verweven met de reguliere lesstof, en de leerlingen gaan er in aparte lessen mee aan de slag. Zo oefenen zij met antwoorden in een WhatsApp-simulator en maken ze afspraken over hoe ze online met elkaar om willen gaan. De school ontwikkelde ook de poster ‘Denk ERAAN’ voor lessen over mediawijsheid in het speciaal onderwijs. 

ICT helpt leerlingen echt verder 

Buitengewoon heeft aandacht voor innovatie en techniek omdat het haar leerlingen echt verder kan helpen. Op school, in het – toekomstige – werk en in het dagelijkse leven. “Met virtual reality kunnen we leerlingen bijvoorbeeld ‘meenemen’ naar een restaurant of supermarkt. Zo kunnen we hen in een beschermde omgeving laten beleven hoe dat werkt, en wat er van je verwacht wordt. Het kan ook interactief, met opdrachten. Loop eens daar heen. Wat zie je? Wat gebeurt er? Kinderen met een beperking  krijgen op deze manier beter zicht op de arbeidsmarkt waardoor ze beter kunnen kiezen voor een uitstroomprofiel en er minder uitval is.”

“Ik droom ervan dat iedere school de beschikking heeft over een 3D-printer. Een aantal van onze leerlingen is namelijk heel creatief en heeft passie voor kunst. Zij maken nu al de mooiste dingen. Techniek kan daarin een facilitator zijn. De kinderen ontwerpen iets prachtigs en de printer maakt het tastbaar voor hen.” Voor leerlingen biedt bijvoorbeeld de Talentencampus Venlo op speelse wijze lessen programmeren, of beter gezegd: logisch nadenken. Daarvoor wordt de Bee-Bot ingezet. “ICT ondersteunt kinderen bij het leren en hun ontwikkeling, op het eigen niveau en naar eigen kunnen.”

“Met virtual reality kunnen we leerlingen ‘meenemen’ naar een restaurant of supermarkt.

Innovatieparadox

Pascal laat het woord ‘innovatieparadox’ vallen. Wat bedoelt hij daarmee? “Onze leerlingen zijn erg gebaat bij innovatie en de inzet van ICT. Het helpt hen echt vooruit. De behoefte is dus groot. Maar de vraag is ook heel specifiek, deze kinderen hebben maatwerk nodig. Daarbij is ‘de markt’ vrij klein en dus de terugverdienkansen voor aanbieders en ontwikkelaars relatief laag.” 

Om die reden probeert Buitengewoon samen te werken, bijvoorbeeld met Stichting Vraagstelling die de toegevoegde waarde van innovatie voor speciaal onderwijs wil duiden en betaalbaar maken.

Professionalisering op ICT

Hoe zet Buitengewoon het professionaliseringstraject van leraren in? Pascal Marcelis: “De bedoeling was om schoolleiders hiervoor enthousiast en verantwoordelijk te maken. Tijdens een ICT-conferentie eind 2017 waren er inspiratiesessies over hoe dat te organiseren. Het was interessant, maar de noodzaak werd niet meteen gezien en daardoor belandde dit traject even in de koelkast. In het nieuwe strategische plan van de stichting heeft dit onderwerp een prominente plek gekregen, wat ik fantastisch vind.” 

“Wat ik vooral mooi zou vinden, is als docenten tijd en ruimte vragen én krijgen om te ontdekken wat werkt voor hun leerlingen. Dus niet alleen het verbeteren van de instrumentele vaardigheden of meer kennis opdoen over de mogelijkheden, maar ook onderzoeksvaardigheden leren of een verbinding leggen met onderzoekers, zoals het NRO. De komende tijd zullen we het thema professionalisering op de collectieve agenda zetten. Naast het formuleren van doelen, doen we wat mij betreft snel een nulmeting om te kijken wat de stand van zaken is en waar we kunnen verbeteren. Ik hoop dat we daarna een verbinding kunnen maken met een organisatie die ons kan ondersteunen bij het doen van onderzoek.”

Werkdruk

Buitengewoon zet ICT ook in om het werk van de medewerkers te verbeteren en te vergemakkelijken. Pascal: “Wat kunnen we doen om de administratie te vereenvoudigen? En hoe kunnen we de docenten ontlasten? In samenspraak met alle administratief medewerkers zorgen we voor eenduidigheid in de systemen, zodat ze elkaar makkelijk kunnen helpen en het wiel niet allemaal opnieuw hoeven uit te vinden. Naar aanleiding van de AVG zijn alle toestemmingsopties door de bovenschoolse applicatiebeheerder bijvoorbeeld standaard in ParnasSys gezet.”

Om meer te kunnen sturen op kwaliteitsaspecten, leidt Buitengewoon medewerkers in een bovenschoolse sessie op in de mogelijkheden van Ultimview en WMK (Werken met Kwaliteit) . “Zo leren we samen en van elkaar. In plaats van overal data te verzamelen, leren we om meer centraal te doen met data die al - bij de bron - voorhanden is. Dat scheelt werk, in tijd en inzet, en levert meer op. Ook vermindert het risico’s in het kader van privacy. Want hoe meer bronnen/kopieën, hoe groter de kans op een datalek. En het scheelt werk als een ouder graag inzage wil.” 

We leren om meer centraal te doen met data die al - bij de bron - voorhanden is.

Achtergrond

Miniatuurvoorbeeld

Onderwijsgroep Buitengewoon uit Venlo en omstreken is de overkoepelende organisatie van zeven scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs, praktijkonderwijs en ambulante begeleiding (via de dienst Advies & begeleiding).

Onderwijsgroep Buitengewoon biedt kinderen en jongeren met specifieke opvoedings- en ontwikkelingsvragen extra ondersteuning en begeleiding. Bij de groep werken 330 medewerkers en leren 981 kinderen. Het College van Bestuur is verantwoordelijk voor de totale organisatie, het Service- en Bestuursbureau werkt ondersteunend en de Raad van Toezicht heeft een controlerende taak.

Samenwerken staat bij ons hoog in het vaandel. Om elke leerling zo optimaal mogelijk te laten ontwikkelen hebben we anderen nodig.

Zeven scholen

De scholen Maaskei, Geijsteren, Ulingshof en Talentencampus Venlo van Onderwijsgroep Buitengewoon bieden speciaal basisonderwijs. Voor voortgezet speciaal onderwijs kunnen leerlingen terecht op Maaskei, Velddijk, Impuls en bij Ulingshof. Iedere school heeft eigen specialismen voor verschillende groepen leerlingen.

Wildveld verzorgt praktijkonderwijs en heeft het predicaat Excellente School 2015 - 2017 ontvangen van de toenmalige staatssecretaris Dekker. Mytyl- en Tyltyl-onderwijs (voor kinderen met een lichamelijk beperking, meervoudige handicap of langdurige ziekte) vindt plaats op de Ulingshof.

Advies & begeleiding

Buitengewoon wil een bijdrage leveren aan de primaire doelstellingen van Passend Onderwijs en ondersteunt leraren, onderwijs ondersteunend personeel, schoolleiders en schoolbesturen daarbij met advies en begeleiding.

Proces

Anders dan gedacht, maar toch veel vooruitgang geboekt

Het jaar 2018 is anders verlopen dan van te voren bedacht. Zo is er een bestuurswissel geweest en hebben aanbestedingstrajecten voor ICT relatief veel tijd gekost. Hierdoor zijn er dingen niet gedaan zoals voorgenomen. Maar veel is ook wel gebeurd!   

In 2018 is er een bestuurswissel geweest bij de Onderwijsgroep. Van de drie pijlers uit de eerdere visie is in de loop van het jaar de nadruk komen te liggen op kwaliteit. Pascal Marcelis, beleidsmedewerker ICT en Functionaris Gegevensbescherming: “Kwaliteit vormt de basis van ons bestaan. Alles moet dienstbaar zijn daaraan. Daarom werken we ook veel met onderwijs- en zorgpartners samen. We proberen bijvoorbeeld al tijdens de opleiding arbeidsplekken te creëren voor onze leerlingen.” 

"Het afgelopen jaar was er – ook vanuit de pijler ontwikkeling - veel aandacht voor het onderwerp ICT-professionalisering. Het plan was om een nulmeting te doen per school aan de hand van het competentiemodel van het Ixperium. Dit idee bleek echter te abstract. We vliegen het nu op een andere manier aan."

Aanbestedingen 

Buitengewoon heeft in 2018 een intensief traject met aanbestedingen doorlopen, samen met een aantal andere scholen (om tijd en geld te besparen). Voor multifunctionals, hardware, telefonie en ICT-beheer. “Dat heeft veel afstemming gekost, maar het resultaat mag er zijn.” 

Naar de public cloud: schaalbaar, flexibel en betaalbaar.

De onderwijsgroep wil in de toekomst overstappen naar de public cloud (dat is een cloud waarbij gebruik wordt gemaakt van een gedeelde infrastructuur). “Dat biedt schaalbaarheid, flexibiliteit en het is betaalbaar. Op die manier kan er meer geld naar het onderwijsproces. Hiervoor is wel een migratietraject nodig. We gaan het nu eerst doen met de huidige beheerpartij en daarna pas aanbesteden.”  

De ICT-coördinatoren regelen de ICT-voorzieningen op de scholen. “We hebben structureel een maandelijks overleg met alle vestigingen. Online, via Skype. Over ontwikkelingen als Office 365 of de OneNote agenda. Twee keer per jaar organiseren we een studiedag.”  

Vanuit de gebruiker 

Buitengewoon heeft een ICT-beleidsplan gemaakt op basis van de wensen van gebruikers, met zogenaamde User Stories. “Met het nieuwe Strategisch plan, 'Verte - Waar gaan we heen', als voeding. We hebben stories gemaakt voor de leerlingen, de docenten en de ICT-coördinatoren.” 

AVG 

Uiteraard was er in 2018 ook veel aandacht voor de AVG. “Bij het speciaal onderwijs hebben we – door de vele partners – een grote uitwisseling van gegevens. Er is een Functionaris Gegevensbescherming die in kaart heeft gebracht wat de nieuwe wet inhoudt en betekent voor de groep. De FG is bij alle scholen langs gegaan om te bespreken wat er nog moet gebeuren en hij werkt aan bewustwording.”