Praktijkvoorbeeld

Hoe kan technologie bijdragen aan boeiend onderwijs?

Boeiend onderwijs, Pedagogische Tact en Samen. Dat zijn de uitgangspunten van Trinamiek. ICT speelt hierbij een grote rol. De stichting toetst haar ICT-keuzes op twee criteria: is het boeiend voor kinderen? En: worden zij gestimuleerd om zaken samen op te pakken?
In 2018 deelde Trinamiek haar ICT-ervaringen op deze website, net als zeven andere scholen en besturen.

Resultaat

Van digitale geletterdheid tot ontdeklabs

Trinamiek heeft veel ideeën en wensen op het gebied van onderwijs met ICT, maar moet schipperen met de beschikbare capaciteit hiervoor. Ook de wetgeving rond privacy en informatiebeveiliging (AVG) heeft veel tijd gekost. Stafhoofd ICT Koen Lambers vertelt over de ontwikkelingen en dilemma’s in 2018. Welke bijdrage is geleverd aan boeiend onderwijs? 

Digitale geletterdheid

Trinamiek is met Stichting FutureNL gestart met het vormgeven van digitale geletterdheid binnen de scholen. Koen Lambers: “Alle schoolleiders van scholengroep Trinamiek zijn voor een directeurenberaad bijeen gekomen. Tijdens dit beraad hebben ze uitgesproken in 2019 digitale geletterdheid verder handen en voeten te geven. Er is ook een presentatie over dit thema gegeven, om voor te sorteren op curriculum.nu. De directeuren waren erg enthousiast en snappen de noodzaak ervan. Daarom wordt er tijd voor vrijmaakt in de ontwikkelagenda van de teams.” 

Koen is enthousiast: “De scholen die meteen willen starten, kunnen zich inschrijven voor teamworkshops. De begeleiding van FutureNL komt voort uit de Trinamiek Academie, dat is ons interne scholingsaanbod. We gaan een doorgaande leerlijn samenstellen, vanuit de scholen en enthousiaste leraren.”

Samen ontdekken met de leraren

Koen Lambers en bestuurder René van Harte zijn in 2018 naar de SXSWedu conferentie geweest in Austin (Amerika). Een internationale conferentie waar kennisdeling (sessies) en netwerken centraal staan; voor alle rollen in alle onderwijssectoren. Er is ook een kleine ‘beursvloer’. Koen vertelt: “Daar hebben we veel inspiratie opgedaan. Met de andere deelnemers van de studiereis In the middle heb ik nog veel contact. Toch merken we dat het lastig is om met beperkte middelen en in beperkte tijd dingen goed neer te zetten. We komen capaciteit tekort. Voor initiatieven als digitale geletterdheid, maar ook voor technische ondersteuning. Je hebt mensen nodig die de school in gaan en met leraren dingen gaan ontdekken.”

Boeiend onderwijs

Het thema Boeiend onderwijs uit het richtinggevende koersplan is doorontwikkeld. Zo is er veel meer innovatief materiaal uitgeleend aan de scholen. Koen vult aan: “Na drie maanden had 40% van onze scholen materialen geleend, en eind van 2018 was dit 65%. Dat heeft echt een vlucht genomen. Niet alles leent zich echter goed hiervoor; een 3D-printer is bijvoorbeeld erg kwetsbaar. Lego WeDo dozen zijn erg populair en de Blue Bots zijn altijd weg en verslijten echt door het intensieve gebruik.” 

Er zijn scholen die nu zelf ook innovatief materiaal aanschaffen. “De scholen die voorop lopen, pakken dit zelf op. Nu moeten we ze helpen het ook echt goed te gebruiken. Je kunt je bijvoorbeeld aanmelden voor de DigiDoeners van FutureNL. Kinderen zijn hier heel enthousiast over. Dat besef bij leraren is er nog niet helemaal.”

iCoaches en ontdeklab

Hoe kun je de inzet van ICT-materialen en ICT-leermiddelen het best organiseren? Koen Lambers: “Ik was eerst voorstander van een  ontdeklab. Maar dan moeten scholen ergens heen om met ICT te kunnen werken. Dat vinden we toch niet zo’n goed idee. Het werkt beter om het echt op de scholen zelf te doen. Het voorbeeld van STEAM-onderwijs dat we bij het werkbezoek in Austin zagen, zou ik graag willen implementeren.” STEAM is geïntegreerd techniek- en ICT-onderwijs waar je bijvoorbeeld een vakleerkracht voor kunt aantrekken, op school een lokaal voor kunt inrichten en vanuit leerlijnen en leerdoelen steeds met klassen/groepen leerlingen aan de slag gaat.

Daar is bijvoorbeeld een mooie rol weggelegd voor de ICT-coördinator, die meer de rol van iCoach krijgt. Koen: “Het gaat echt niet alleen om technische ondersteuning. Leraren moeten juist leren hoe ze didactisch kunnen omgaan met nieuwe materialen en mogelijkheden. Op de scholen zelf. Dat werkt beter dan het aanbod in een ontdeklab, op één centrale plek. Wat nog wel zou kunnen, is bijvoorbeeld iets als een ‘STEAM-bus’, die rondrijdt. Maar ja, dan heb je deze ook maar één week per jaar. We moeten er nog even over nadenken, ook gezien de kosten.”

G Suite

Het werken in de cloud, kreeg in 2018 ook meer handen en voeten. “We hebben in 2017 G Suite for education geïmplementeerd. Dit werkt goed, maar soms is het lastig te combineren met bijvoorbeeld Excel waar veel van onze partners mee werken. Maar verder zijn we heel tevreden, ook over de technische support van het bedrijf dat ICT-oplossingen op onze scholen implementeert en ondersteunt. Een meer hybride vorm - een combinatie met bijvoorbeeld Office-programma’s - zou een volgende stap zijn.”

Websites en platform oudercommunicatie

Er is in 2018 gestart met een eigen eenduidige huisstijl voor alle websites van de scholen binnen Trinamiek. Er zijn nu vijf sites online. Veel directeuren die eigenlijk pas later wilden instappen, blijken enthousiast en willen graag eerder overgaan. Koen Lambers: “We waren bang dat het eenheidsworst zou worden, maar als je de vijf nieuwe websites nu ziet, zijn ze wel echt onderscheidend. Zie bijvoorbeeld de site van De Opstap. Die is heel anders dan De Tweeklank. Alle scholen hebben een blok over ‘de meerwaarde van Trinamiek’. Zo zien ouders dat de school onderdeel is van ons bestuur. En De Schouw is ook weer heel anders. We hebben een ‘keuzebibliotheek’ voor de vormgeving, zodat scholen kunnen kijken wat bij ze past.”

Ook in relatie tot een veilige online communicatie met ouders, is een grote stap gezet. Koen vertelt: “We hebben gekozen voor het platform SchouderCom om de communicatie met de ouders te faciliteren. Alle scholen sluiten zich hier op termijn bij aan.”

Overkoepelend dashboard en digitaal portfolio

Veel scholen werken met een dashboardfunctionaliteit om vanuit digitale leermiddelen realtime overzicht te krijgen van de leerlingresultaten en er zo op te kunnen anticiperen. Verschillende leermiddelen hebben hun eigen dashboard, zoals het adaptieve onderwijsplatform Snappet. In 2017 is ook gestart met een verkenning van Momento, een gezamenlijk initiatief van schoolleveranciers en verschillende leermiddelenaanbieders. 

Koen licht toe: “We hebben de inzet van Momento in 2018 niet doorgezet. Het biedt niet wat we zoeken. Vier scholen werken met Snappet, maar het kan nog veel beter. Dat hebben we bijvoorbeeld bij collegabestuur Stichting Klasse gezien.”

Trinamiek is wel verder gegaan met haar ideeën rond de inzet van een digitaal portfolio voor leerlingen. “We hadden een budget gereserveerd om dit zelf te ontwikkelen, maar gaan het nu toch inkopen. De keuze moet nog gemaakt worden. We laten ons daarbij inspireren door wat we vorig jaar bij SXSWedu hebben gezien.” 

Werkdrukmiddelen

Het bestuur van Trinamiek heeft zich niet bemoeid met de inzet van de landelijke werkdrukmiddelen, dat is aan de teams op scholen overgelaten. Op de school van Koen Lambers is gekozen voor een vakleerkracht gymnastiek, maar ook voor extra Chromebooks en adaptieve software, zoals Rekentuin. “Dit wordt goed gemonitord: wat levert het op?”

AVG

Koen is niet zo enthousiast over de privacywetgeving die in mei 2018 is ingegaan. “Zelfs met alle hulpmiddelen van Kennisnet, kost het veel tijd. Wat je allemaal in kaart moet brengen… We zijn nu bezig met digitale aanmeldformulieren. Dit pakken we centraal op zodat het tijd scheelt voor de scholen. Onze Functionaris Gegevensbescherming (FG) is gelukkig heel actief. We hebben ook een werkgroep met daarin naast de FG onder meer ook een directeur die alles goed oppakt.”

Trinamiek werkt ook aan bewustwording van de AVG. “We hebben vijf vuistregels die alle leraren kennen. Op de ‘dag van de leraar’ - bij ons is dat een studiedag - hebben we de leraren iets ludieks gegeven met een kaartje met deze vijf regels erop. Ook hadden we een ’dag van de AVG’ en de FG heeft een AVG-screening gedaan op alle scholen. Het voordeel van de AVG is dat we nu alleen maar invullen wat écht nodig is in de onderwijskundige rapporten voor het VO, in het kader van data-minimalisatie. Dat scheelt een hoop werk.”

Resultaten 2018 op een rij

  • Boeiend onderwijs: de uitleen van innovatieve materialen aan de scholen is sterk gestegen
  • Veel tijd en aandacht voor de AVG-wetgeving en -bewustwording
  • Meer eenduidigheid: G Suite, schoolwebsites en het oudercommunicatieplatform
  • Start met een structuur voor het opzetten van digitale geletterdheid voor alle scholen. 

Achtergrond

Miniatuurvoorbeeld

Trinamiek is een stichting van 25 scholen in IJsselstein, Nieuwegein, Lopik, Benschop, Cabauw, Vianen, Everdingen, Culemborg en Woerden. In januari 2016 ontstond Trinamiek uit een fusie tussen SKPON, De Kring en Stichting Lek en IJssel.

Eigen profiel

Elke school van Trinamiek heeft een eigen herkenbaar profiel op basis van een Katholieke- , Neutraal-Bijzondere- , Protestants-Christelijke- of Openbare signatuur.

Naast scholen voor basisonderwijs, zijn er een speciale school voor basisonderwijs met een OPDC (Ortho Pedagogisch Didaktisch Centrum) en een school voor Praktijkonderwijs.

De Stichting heeft een servicebureau dat het College van Bestuur en het directieberaad ondersteunt. Er werken ruim 550 medewerkers bij Trinamiek.

Boeiend onderwijs

Als lerende organisatie werken wij samen aan boeiend onderwijs, zo is het uitgangspunt van Trinamiek. “In goed partnerschap werken wij aan de ontmoeting van het kind en de wereld. Ieder kind is uniek en ook onze scholen verschillen in velerlei opzicht. Wat wij met elkaar delen is de dialoog over de kwaliteit van ons onderwijs.”

Proces

‘Van oud systeem naar nieuw denken’

De bekostiging is gebaseerd op een oud systeem, maar we moeten op een nieuwe manier gaan denken. Zo zegt Koen Lambers, bovenschools ICT-coördinator van Trinamiek. “Wat doen we bijvoorbeeld met de vervanging van digiborden? We moeten keuzes maken binnen het budget. Licenties en software zijn erg duur in vergelijking met boeken.”

Rondom innovatie is de vraag vooral hoe Trinamiek nieuwe technologie in het onderwijs integreert. “Hoe krijgen we nieuwe kennis binnen? Hebben we zicht op nieuwe leermiddelen? Hoe blijven we bij de tijd? We zien dat kinderen de leraren leren over nieuwe technologie, dat is mooi. Maar hoe voeden we kinderen op om digitaal geletterd te worden?”

Boeiend onderwijs

Trinamiek streeft naar ‘boeiend onderwijs’. Koen Lambers vertelt: "Onze deelname aan de studiereis In The Middle gaat over hoe technologie kan bijdragen aan boeiend onderwijs voor kinderen. In 2018 willen we echt een beweging op gang brengen: mediawijsheid/computational thinking, inschrijven op ons Trilab en meer innovatief materiaal in de klas."

We hebben mensen nodig om leraren te helpen bij de inzet van ICT. Dat is de volgende uitdaging.

ICT-bekwaamheid

De focus op digitale geletterdheid en een betere technische ondersteuning moeten in 2019 leiden tot meer vaardigheden bij leraren. Koen Lambers: “We kunnen vanuit het bestuur 20 iPads aanschaffen, met daarop Zuludesk. Dat is een ICT-controlesysteem om de regie te houden over het gebruik ervan in de klas. Zo kun je er lesprofielen in opnemen en de communicatie met leerlingen vormgeven. Die iPads gaan we uitlenen aan scholen, zodat zij er ervaring mee kunnen opdoen en kijken of het wat voor hen is.” De uitdaging zit volgens Koen vooral in het meekrijgen van leraren die geen affiniteit met ICT of social media hebben. “Het verschil tussen hen en hun leerlingen die opgroeien in een hele andere digitale wereld is groot. Digitale bekwaamheid moet onderdeel worden van het schoolontwikkelplan zodat er tijd voor komt. Misschien moeten we wel naar specialisten per school, bijvoorbeeld voor de lessen computational thinking. Kinderen moeten leren omgaan met de digitale wereld. Dus leraren ook.” 

ICT-beraad

Koen Lambers heeft een dilemma. “Ik werk maar een dag per week als hoofd ICT voor de stichting, daarnaast ben ik leraar voor groep 8. Eén dag is eigenlijk te weinig voor mijn, en onze, ambities. Maar gelukkig ben ik niet alleen. Vier keer per jaar is er een ICT-beraad: alle ICT-coördinatoren komen dan samen en praten over relevante thema’s, zoals gepersonaliseerd leren. Ook wisselen we voorbeelden uit."

Binnen Trinamiek is een groep ICT-coördinatoren actief met het vormgeven van randvoorwaarden voor de inzet van ICT en vervolgens de inzet van ICT-middelen: Het ICT-beraad. “Dit wordt vanaf 2019 anders ingericht. Alles is technisch op orde. Maar nu moet er wat mee gedaan worden in de scholen. De kern is dat er meer ruimte moet komen voor ondersteuning op de scholen. We hebben mensen nodig om leraren te helpen bij de inzet van ICT. Dat is de volgende uitdaging.”