Artikel 4 juli 2019

Visie op ICT: maak in 30 minuten een vliegende start

Nadia Demaret aan het woord op PO-Raad Congres 2019

Hoe formuleer je als school een visie op goed ICT-onderwijs? Nadia Demaret, directeur van vrije school Widar in Delft, deelt op het PO-Raad congres een praktische oefening. Samen met Jeroen Gommers vertelt ze hoe haar team een uitgewerkte visie formuleerde op basis van het pedagogisch kompas van de Samenwerkende Vrijescholen Zuid-Holland. 

Het vrijeschool concept bestaat dit jaar honderd jaar. Maar het onderwijs en de samenleving veranderen. Dan ontstaat de vraag: Hoe vernieuw en verander je het onderwijs binnen een bestaand concept?  "Vaak kijken leerkrachten naar wat hun voorganger deed en passen dat een beetje aan. Dan kijk je niet op fundamenteel niveau kritisch naar het onderwijs", zegt Jeroen Gommers, voorzitter van het College van Bestuur van de Samenwerkende Vrijescholen Zuid-Holland en algemeen bestuurslid van de PO-Raad. 

Praktische oefening


Maar even samen met je team een visie formuleren, is in de praktijk best lastig, weet Nadia Demaret, directeur van vrije school Widar in Delft. "Met alleen samen gaan zitten kom je er niet. Daar is een creatief proces voor nodig." Demaret heeft daarom een praktische oefening voor de workshopdeelnemers. In een half uur tijd formuleren de deelnemers voor zichzelf een visie op de volgende vraag: wat is goed ICT-onderwijs? 
 

Aan de slag met je visie

  1. Stap 1: Naar buiten

    Ga tien minuten naar buiten met een notitieblok en een pen. Schrijf alles op waar je oog op valt. En laat ondertussen de vraag rustig door je hoofd gaan zonder er echt op te focussen. (10 minuten)
  2. Stap 2: Schrijven, Schrijven, Schrijven

    Bij terugkomst in het klaslokaal ben je stil. Op een nieuw blaadje beantwoord je de vraag: wat is goed ICT-onderwijs? Je blijft schrijven, alles wat in je opkomt. Je pen blijft op het papier. (7 minuten)
  3. Stap 3: Onderstrepen

    Kijk naar de tekst en onderstreep de tien meest belangrijke woorden. (5 minuten)
  4. Stap 4: formuleer je visie

    Gebruik deze tien woorden om in maximaal vier volzinnen je visie op ICT-onderwijs te formuleren. (8 minuten)
Miniatuur
Eén van de deelnemers aan de oefening.
Fotografie: Michèle Giebing

Van visie naar leerlijn


Na afloop lezen de workshopdeelnemers hun zinnen voor. Mooie visies passeren de revue: "Ik wil leerlingen een veilige omgeving bieden; ik wil klein beginnen met ICT-onderwijs en het langzaam laten groeien." Een ander ziet ICT als middel, zoals ook boeken of schoolbankjes middelen zijn. "Het is meer dan alleen een antwoord op de vraag, er zit een diepere laag in," constateert Demaret tevreden. Zelf ontwierp ze diverse creatieve opdrachten om op haar school samen tot een visie op digitale geletterdheid binnen een vrije school te komen. Kennisnet en de PO-Raad boden hierbij ondersteuning via een versnellingsvraag. Uiteindelijk resulteerde dat in een leerlijn digitale geletterdheid met een pedagogische insteek en een stappenplan om zelf een leerlijn te ontwikkelen. Belangrijke tip van Demaret: betrek ouders in dit proces, ook als ze tegen ICT in het onderwijs zijn. "Kritische vrienden zijn nodig om je scherp te houden. Het kost tijd, begrip en uitleg, maar uiteindelijk ligt er een leerlijn waarin iedereen zich kan vinden." 

Twaalf waarden


Wat Widar heeft geholpen bij het bepalen van de koers, is hun pedagogisch kompas. Het hele team was betrokken bij de ontwikkeling van dit kompas. De schoolleiders van de Samenwerkende Vrijescholen bepaalden samen wat belangrijk is voor de leerling: het vergroten van de eigenwaarde. 
Leraren vertaalden dit naar het onderwijs. Dat resulteerde in een pedagogisch kompas met twaalf waarden. Het kompas vormt het kader om tot vernieuwing te komen maar is ook een praktisch hulpmiddel voor de leraar bij het handelen in de klas. Gommers: "De taal van grondlegger van het vrije scholen concept Rudolf Steiner, een Duitse filosoof, is niet voor iedereen toegankelijk. Nu hebben we een kompas met begrijpelijke taal, waarmee we het gesprek kunnen aangaan met nieuwe leraren en ouders."
 

Miniatuur
Pedagogisch kompas Widar

Demaret gebruikt dit kompas als ze nadenkt over ICT-onderwijs. ‘Met het pedagogisch kompas kun je vaststellen waar ICT iets toevoegt en waar het kwaliteiten, zoals creativiteit, versterkt. ICT kan de leermotivatie bijvoorbeeld versterken: zet een dyslectisch kind achter een laptop en het kan meedoen. Op sommige punten zou je moeten compenseren. Als leerlingen lang achter een beeldscherm zitten, zou je daarna extra aandacht moeten hebben voor vitaliteit.’ In dit artikel lees je meer over hoe Demaret met een pedagogische bril kijkt naar digitale geletterdheid.