Artikel

Studiedagen bij Dynamiek: "Het is belangrijk dat ook leraren meer onderzoekend gaan leren"

Onderwijs vanuit de talenten en mogelijkheden van kinderen, dat is het ideaalbeeld van Dynamiek Scholengroep. Hiervoor is het belangrijk dat leraren meer gaan denken vanuit het kind dan vanuit de methode. Wat kan een leerling al goed? En wat heeft hij of zij nog nodig? ICT kan hierbij een activerende rol spelen. Maar welke vaardigheden hebben leraren hiervoor nodig? En hoe laat je dit echt landen in de klas?

Dit najaar organiseert Dynamiek studiedagen om leraren handvatten te geven waar ze de volgende dag direct mee aan de slag kunnen. Op 8 oktober 2018 verzamelt een twintigtal leraren zich op basisschool De Wouter in America. Vandaag zullen ze zich verdiepen in wetenschap en techniek, de implicaties van de AVG en innovatieve tools om onderzoekend leren te stimuleren.

Mens en machine

De dag wordt afgetrapt door Arno Coenders, trainer en adviseur die namens Dynamiek ook een versnellingsvraag over de AVG indiende. In de workshop ‘Wetenschap en Techniek’ worden de leraren meegenomen in de wereld van futurologie en robotisering. Wat hebben deze ontwikkelingen voor invloed op toekomstige banen en opleidingen? Met de toenemende rol van technologie wordt ICT in het onderwijs ook steeds belangrijker: leerlingen moeten kunnen communiceren met zowel mensen als machines, over de hele wereld.

Volgens Arno betekent dit dat leraren ook bij het ethische element van digitalisering stil moeten staan en leerlingen op een verantwoorde manier leren omgaan met technologie. Zo zijn de ‘digitale kloof’ – waardoor lager opgeleiden minder profijt hebben van technologie -, digitaal pesten en verslaving belangrijke onderwerpen om met leerlingen te bespreken. Leraren spelen een belangrijke rol bij het klaarstomen van leerlingen voor de 21e eeuw.

Zoeken naar balans

Dynamiek maakt al gebruik van verschillende digitale leermaterialen om de 21e eeuwse vaardigheden van leerlingen te ontwikkelen. Zo werken ze met Blue-Bots en hebben ze onlangs Lego WeDo aangeschaft. Arno is daarnaast erg enthousiast over andere innovatieve mogelijkheden, zoals lessen met een green screen, programmeertaal Scratch en leren programmeren via codekinderen.nl.

Genoeg mogelijkheden dus, maar zijn de leraren ook overtuigd? “Leuk, dat programmeren, maar leerlingen moeten toch ook goed leren rekenen en schrijven? Wij worden afgerekend op die resultaten.” En hoe organiseer je dit eigenlijk allemaal? “We worden aangespoord om dit te proberen, maar de handvatten ontbreken nog.

Arno heeft hierover nagedacht. “De inzet van digitale ondersteuning past niet meteen bij elk vak, bij taal en rekenen moet je er goed over nadenken hoe je dat in de methode implementeert.” Meer voor de hand liggend zijn volgens hem de wereldoriënterende vakken, met name in de middenbouw. “Bij een vak als aardrijkskunde kun je goed gebruik maken van zulke tools.”

Mieke Engelbertink, informatiemanager bij Dynamiek, denkt dat alle vakken geschikt zijn voor de ondersteuning met de nieuwe ICT-mogelijkheden. “Dat kan natuurlijk niet spontaan en je moet het goed voorbereiden. Leerlingen vinden meer informatie online, dan leraren ooit uit boeken kunnen overbrengen. Je moet de lessen interessanter maken. Dit kan bijvoorbeeld door een brede onderzoeksopdracht te geven, waarbij leerlingen zich samen moeten inzetten om iets te bouwen.”

Problemen oplossen als community

Dit sluit naadloos aan bij Arno’s volgende voorbeeld voor het inrichten van zulke lessen. Hij presenteert SOLE (Self Organised Learning Environment), een innovatieve manier van lesgeven die onderzoekend leren faciliteert en stimuleert. Tijdens een SOLE les wordt een klas aangespoord om als community een probleem op te lossen met behulp van internet. Leerlingen vormen kleine groepjes die ze zelf mogen samenstellen en gedurende de opdracht mogen wisselen. Ook kunnen ze contact zoeken met experts buiten de klas, bijvoorbeeld via een Skypeverbinding. Het op te lossen probleem is idealiter niet met ‘ja’ of ‘nee’ te beantwoorden en daagt de leerlingen zo uit om verder te zoeken. Hier kunnen de leraren op de studiedag wel wat mee. Vragen als: “Wat is herfst?”, “Waarom bewegen wolken?” en “Wat zijn dromen?” passeren de revue. De groep is enthousiast en geeft aan dit morgen direct te kunnen gebruiken in de les.

AVG: “Als het makkelijk is, is het onveilig”

’s Middags staat de AVG, de nieuwe Europese privacywetgeving, op het programma. De inhoud van de wet is bekend, maar de implementatie ervan ontlokt wel een discussie. “Mag ik geen foto’s meer maken van leerlingen tijdens hun verjaardag, of tijdens een spreekbeurt?” “Wat als ouders komen kijken in de les en een foto willen maken van hun kind?” Halen we zo niet alle plezier uit het onderwijs, is een vraag die herhaaldelijk terug komt. Ook de extra werkload houdt de leraren bezig.

“De AVG wordt nog wel eens gezien als een noodzakelijk kwaad,” aldus Mieke. “We moeten met elkaar een paar slagen maken, want de veiligheid van kinderen is het belangrijkst.” Arno en Mieke gebruiken de IBP-puzzelstukken van de PO-Raad en Kennisnet om meer bewustwording over privacy en veiligheid te creëren. ‘Als het makkelijk is, is het onveilig’, is haar vuistregel. Beiden geven aan dat het een lastige kwestie is en dat leraren tijd nodig hebben om te wennen aan de nieuwe regels. "Het hoeft ook niet allemaal in één keer. Daarnaast: we doen het met z'n allen," sluit Mieke af.

Hoe ziet zij deze studiedagen en de discussies die hier ontstaan? "De leraren binnen onze organisatie willen allemaal stappen zetten. Dat is mooi! Er is veel verschil tussen scholen in niveau en expertise op het gebied van ICT, maar de studiedagen worden overal goed ontvangen en de aard van de discussies is hetzelfde: hoe pakken we het aan?" Het is vooral een kwestie van mindset, volgens Mieke. Op het gebied van 'opbrengstgericht leren' moeten we meer leren loslaten. "Toch, het één bijt het ander niet. Het is onze bedoeling om een brug te slaan tussen resultaten aan de ene kant, en de nieuwe onderwijsmethoden aan de andere kant. Daarvoor heb je een iets andere instelling nodig. Niet alleen onze leerlingen moeten meer onderzoekend gaan leren, maar leraren zelf ook."