Interview

"Praat over onderwijs in plaats van over ICT"

Ewoud Verbakel presentatie

Bij Kind en Onderwijs Rotterdam staat het woord ICT niet benoemd in de strategische visie. En tóch zijn ze er volop bezig met ICT in het onderwijs. Ewoud Verbakel, bovenschools ICT-coördinator, heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Als afronding van de eerste editie van de Leergang Slimmer leren met ICT ontwikkelde hij zelfs een app voor zijn organisatie, die inmiddels ook door andere besturen gebruikt wordt. Een cruciale factor in het geheel? “Een enthousiaste bestuurder hebben. Toen is het balletje echt gaan rollen.”

Focus op de juiste mensen
“Eén van de belangrijkste inzichten van de leergang? Dat het veranderen van gedrag lastig is”, steekt Ewoud van wal. “Marco de Witte adviseerde om je te focussen op de mensen met energie en de wil om mee te doen. Krijg je hen in beweging , dan volgt de rest vanzelf. Dat maakte me bewust van het feit dat ik met de juiste mensen aan de slag moest gaan, wilde ik een andere visie op ICT binnen ons onderwijs bewerkstelligd krijgen.” En dat deed hij: “Na het volgen van de leergang, ben ik een inspiratiedag gaan organiseren met alle directeuren. We gingen met elkaar in gesprek over het waarom. Waarom is het onze taak om kinderen mediawijs te maken of te leren werken met een computer? Ook gingen de directeuren zelf aan de slag met leermiddelen. Dat gaf veel inzichten; het opende de ogen over het belang ervan en wat er allemaal mogelijk is.”

Van visie naar praktische normen
In het veranderproces was er nog een cruciale factor, vervolgt Ewoud. “Onze bestuurder vindt de inzet van ICT en digitale geletterdheid echt belangrijk, hij ziet de kansen. En eigenlijk zag iedereen ze, onbewust. Na ons traject van visievorming, waarin leerlingen, ouders en al onze medewerkers betrokkenheid toonden, lag er een document waarin het woord ICT nauwelijks stond. Wel het bieden van onderwijs op maat. Om dat te realiseren, heb ik een vertaalslag gemaakt van de visie op onderwijs naar concrete normen voor bijvoorbeeld de inzet van digitale leermiddelen en de infrastructuur. Deze heb ik vervolgens besproken met de staf en het directieoverleg, zo formuleerden we samen ICT-beleid. Door mensen te betrekken en doordat helder was wat er moest gaan gebeuren, ontstond beweging. Dat je dan een bestuurder hebt die de innovatie aanjaagt, is heerlijk. Dat slaat over op directieleden en uiteindelijk op de hele organisatie.”

Meer doen met ICT? Drie verandertips van Ewoud:

Praat niet over ICT, maar over onderwijs en de meerwaarde voor (digitale) leermiddelen voor leerlingen.

Richt je op 'key players': directeuren en bestuurders. Zij moeten het belangrijk vinden en de meerwaarde zien.

Deel goede voorbeelden: plan inspiratiesessies of bezoek scholen die het goede voorbeeld geven.

Pillars app
Ewoud ging nog een stap verder: hij ontwikkelde samen met zijn broer de app Pillars, die hij presenteerde op de laatste bijeenkomst van de leergang in het voorjaar van 2018. “ De app maakt  ‘praktische normen’ voor de inzet van ICT inzichtelijk.  Je voert bijvoorbeeld de norm ‘ ‘één pc per vijf leerlingen’ in, de gebruikers voeren de daadwerkelijke aantallen in voor hun onderdelen en dan geeft de app aan of je als school aan de norm voldoet. Aan de hand van dit overzicht kun je gemakkelijk prioriteiten bepalen en als het nodig is samen een actieplan opstellen.”

De app is gebaseerd op de vier pilaren van het Vier in balans-model, dat helpt om beredeneerd vorm te geven aan verandering. De gebruiker inventariseert hardware, digitale leermiddelen, organisatie en deskundigheid. “Naast de scholen van Kind en Onderwijs Rotterdam werken inmiddels acht andere besturen met Pillars. De meerwaarde die zij ervaren, is dat de app meteen inzichten geeft en heel duidelijk maakt wat voor concrete acties er nodig zijn om de normen te halen. Met name op het gebied van deskundigheid, bijvoorbeeld opleiden,  is dat heel waardevol. De app vergroot betrokkenheid bij iedereen, helpt om het gesprek aan te gaan en om de neuzen dezelfde kant op te krijgen.”

Blik vooruit
Ewoud en zijn broer blijven de app doorontwikkelen. “We zijn in de tussentijd geswitcht van een platform met beperkte mogelijkheden naar een webbased solution waarmee alles kan. Vragen van gebruikers, bijvoorbeeld voor extra functionaliteiten, pakken we op. Het blijft soms een zoektocht, maar we worden steeds wijzer.” Daarnaast blijft Ewoud met plezier zijn functie als bovenschools ICT-coördinator vervullen. “Terugkijkend gingen de gesprekken die ik voorheen op scholen had vaak over een gewenste verandering op de website, een netwerk dat niet goed functioneerde et cetera, maar niet over wat er in de klas gebeurde. Nu werken we samen aan hetzelfde doel en hebben we het over de meerwaarde van ICT voor het onderwijs. En dat is waar het écht om draait.”

Nieuw: digitale geletterdheid in alle schoolplannen
“Voor het eerst is digitale geletterdheid opgenomen in alle schoolplannen van Kind en Onderwijs, voor ieder leerjaar. Dat is winst! Uiteraard kiest elke school een eigen invulling. Hiervoor was er weinig structurele en geïntegreerde aandacht voor deze vaardigheden. Maar ze zijn heel belangrijk om betrokken burgers te ontwikkelen die wendbaar en weerbaar zijn op de arbeidsmarkt.

Voor het ontwikkelen van digitale geletterdheid zetten we nu ‘beproefde’ recepten in, zoals Mediamasters en bestaande programma’s van uitgevers/ontwikkelaars. We zitten in een fase waarin we nieuwe ‘gereedschappen en middelen’ moeten leren kennen. Binnen nu en twee jaar zal je zien dat er een overgang naar andere vakken plaatsvindt. Mondjesmaat zijn daar al voorbeelden van te zien. Verwerkingsopdrachten voor taal worden bijvoorbeeld vervangen door het maken van een stop motion filmpje of een posterpresentatie met digitale media. Daar is lef voor nodig van de leerkracht en vertrouwen in de technologie.”