Artikel 21 juli 2020

NRC schrijft over het belang van bewust digitaliseren. Maar hoe doe je dat?

Dossier
leraar en kinderen rondom laptop

Door de coronacrisis raakte het gebruik van technologie binnen het onderwijs in een stroomversnelling. Hoe wenselijk is dat? En wat is de rol van de school in dit proces? Het NRC schreef er een interessant artikel over,  met herkenbare voorbeelden én uitdagingen. Wil je meer weten over dit onderwerp?  We koppelen drie higlights uit het artikel aan relevante artikelen en tools vanuit de PO-Raad en Kennisnet. 

Het artikel in het NRC van 21 juli: 'Een schrift is soms beter dan een laptop' is onderdeel van een serie. In drie delen wordt digitalisering in het onderwijs belicht vanuit het perspectief van bedrijven, scholen en leerlingen. In het tweede artikel over scholen komt het belang van bewust keuzes maken naar voren. Maar hoe doe je dat?  Welke kennis is er beschikbaar en welke tools zijn er om je hierbij te helpen? 

1. Digitaliseren vanuit waarden

In het artikel komt onder andere Niels Kerssens, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht aan het woord. Hij stelt dat hoewel het gebruik van technologie door de coronacrisis is toegenomen, de keuzes bij de aanschaf van technologie niet altijd doordacht zijn genomen. 

“Scholen waren alleen bezig met de vraag: hoe kunnen we ons onderwijs zo snel mogelijk hervatten? Het ging weinig over waarden: wat vind je als school belangrijk? Nu scholen in een wat rustiger vaarwater zitten, zouden ze daarop moeten reflecteren.”

Niels Kerssens (Bron: NRC)

Het belang van doordacht keuzes maken wordt onderstreept door Anko van Hoepen, vicevoorzitter van de PO-Raad. In een eerdere column op poraad.nl riep hij op om het gesprek over digitalisering te beginnen vanuit onderwijswaarden. “Wat vinden we echt belangrijk in het onderwijs? weten we waar technologie aan kan bijdragen. En waar niet. Zo zorgen we ervoor dat technologische ontwikkelingen ons niet overkomen, maar we bewuste keuzes kunnen maken. Zodat we de kansen zoveel mogelijk benutten. Maar ook zien waar de technologie niet samengaat met onze onderwijswaarden.”

Om scholen te ondersteunen bij het voeren van het gesprek over digitalisering én te helpen bij het maken van doordachte keuzes zijn er verschillende tools ontwikkeld:

  • Online workshop: verken het onderwijs van de toekomst
    Wil je met je team een waardevol gesprek voeren over de impact van technologie op het onderwijs? Met de gratis, online workshop Bloom verken je samen het onderwijs van de toekomst, door de bril van een durfkapitalist in het jaar 2030. Deze workshop helpt bij het ontwikkelen of aanscherpen van jullie visie op ICT in het onderwijs.
  • Ethiekkompas
    Sta je als school voor een concrete keuze op het gebied van digitalisering en wil je belangrijke ethische vragen hierbij op tafel krijgen? Ga dan eens, samen met je team, aan de slag met het online ethiekkompas.

2. De rol van artificiële intelligentie in het onderwijs

Ook als je eenmaal voor de inzet van een digitaal middel hebt gekozen is het belangrijk om kritisch te blijven. Een goed voorbeeld uit het NRC artikel is Basisschool de Vuurvlinder in Den Haag. Deze school kiest ervoor om adaptieve software in te zetten bij het rekenonderwijs, maar voor het oefenen van taal gebruikt de school Snappet niet meer. Directeur Rob Rosier vertelt in het NRC dat op zijn gemengde school veel kinderen geen Nederlands spreken.

“We zagen dat het systeem dan niet werkt; dat is afhankelijk van je taalbeheersing. Digitaal gaan ze zitten gokken en lezen ze sneller over dingen heen. De Cito-resultaten voor taal namen af. Voor rekenen werkt het systeem voor mijn school wél goed. Je moet kritisch blijven op het resultaat”,

Rob Rosier (Bron: NRC)

Deze ervaring sluit aan bij onderzoek van Inge Molenaar. Zij is universitair docent onderwijskunde aan de Radboud Universiteit en gespecialiseerd in technologie binnen het onderwijs. Eerder interviewden we Inge Molenaar voor dit platform over hoe zij kijkt naar rol van AI in het onderwijs. Met veel voorbeelden van hoe AI nu en in de toekomst ingezet kan worden.

Inge Molenaar is ook één van de leden van de Ethiek AdviesRaad. In deze raad, opgericht door de PO-Raad en Kennisnet, zitten experts op het gebied van digitalisering, onderwijs en ethiek. Ze buigen zich over ethische vraagstukken die voortkomen uit de digitalisering van het primair onderwijs. De bijeenkomst in november 2019 stond in het teken van artificiële intelligentie. “Hoe maken we op een goede manier gebruik van de mogelijkheden van Artificiële Intelligentie (AI) in het primair onderwijs?” Geen makkelijke opgave, volgens de leden van de Raad. Maar toch kwamen ze met een helder advies: denk vanuit onderwijswaarden, zet in op bewustwording en organisatiekracht binnen de sector én leer van andere sectoren.

3. Samen sturing geven

Het advies van de EthiekAdviesraad sluit naadloos aan bij de doelstellingen van SIVON, de coöperatie van schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs. NRC vroeg Anko van Hoepen naar het belang van SIVON.

“Hoe meer scholen samenwerken, hoe beter ze aan bedrijven kunnen laten weten wat ze nodig hebben. Wie betaalt, bepaalt. Je wilt als school bijvoorbeeld niet alle licenties van één methode, maar ook losse modules kunnen kopen. Je wilt flexibiliteit. Gezamenlijk kun je scherpere eisen stellen, ook als het gaat om de prijs, data en privacy.”

Anko van Hoepen (Bron: NRC)

Tijdens de coronacrisis heeft SIVON zo’n 15.000 devices ingekocht en onder scholen gedistribueerd. Maar SIVON doet meer. Als coöperatie van, voor en door schoolbesturen bundelt zij krachten om de inzet van ICT in het onderwijs te verbeteren. Zo zet SIVON zich in om samen een vuist tegen de leermiddelenmarkt te maken. Hierbij zijn heldere afspraken, een zo hoog mogelijke kwaliteit tegen een gunstige prijs het uitgangspunt. Daarnaast heeft SIVON een dienstenaanbod voor scholen, zoals het inhuren van een Functionaris Gegevensbescherming of een veilige, stabiele internetverbinding. Hoewel inmiddels bijna een derde van de schoolbesturen is aangesloten hoopt de PO-Raad dat de komende tijd nog veel meer besturen zich aansluiten. Meer info over SIVON? Ga naar www.sivon.nl