Artikel 7 november 2018

Curriculum.nu & digitale geletterdheid

Sinds 2015 wordt er gewerkt aan een landelijke herziening van de kerndoelen en eindtermen voor het basis- en voortgezet onderwijs. Vanaf 2017 gebeurt dat onder de naam Curriculum.nu. Ontwikkelteams van leraren en schoolleiders werken aan negen leergebieden, waaronder digitale geletterdheid. In het voorjaar van 2019 ronden de teams hun werk af. De bouwstenen voor een nieuw curriculum worden medio 2019 naar de Tweede Kamer gestuurd en vormen de basis voor de herziening van de huidige kerndoelen en eindtermen.

Waarom een nieuw curriculum?
Om leerlingen optimaal op de toekomst voor te bereiden, is het belangrijk het curriculum van tijd tot tijd te herzien. De huidige kerndoelen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs zijn ruim twaalf  jaar oud en sluiten niet langer aan op de veranderende samenleving. Bovendien is er de wens om meer samenhang in het onderwijsaanbod te realiseren en de overladenheid terug te dringen.
Lees meer op de website van de Rijksoverheid

Wat houdt Curriculum.nu in en hoe wordt eraan gewerkt?
Curriculum.nu legt de basis voor de actualisatie van het curriculum van alle leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. 130 leraren en 18 schoolleiders zijn vanaf begin 2018 in ontwikkelteams bezig op negen  leergebieden, waarvan digitale geletterdheid er één is. In verschillende stappen beantwoorden de teams de vraag wat leerlingen zouden moeten kennen en kunnen en wat er tot het onderwijscurriculum zou moeten behoren. Dit wordt geformuleerd in bouwstenen.
Bekijk het hele proces in één overzicht of bekijk het ontwikkelproces

Wat houdt digitale geletterdheid in?
In het huidige curriculum is digitale geletterdheid geen leergebied, in het nieuwe curriculum wel. Dat betekent overigens niet per definitie dat het straks een los vak gaat worden. Waarschijnlijk wordt digitale geletterdheid geïntegreerd binnen andere vakken.

Curriculum.nu ontwikkelt bouwstenen voor digitale geletterdheid. Deze bestaan uit een combinatie van invalshoeken: kennis over, omgaan met, nadenken over en creëren van digitale technologie.

De vier domeinen die volgens SLO en Kennisnet samen 'digitale geletterdheid' vormen (ict-basisvaardigheden, informatievaardigheden, mediawijsheid en computational thinking; bekijk ze hier) worden door het ontwikkelteam vanuit de vier invalshoeken bekeken.

Waarom is digitale geletterdheid belangrijk?
De verwachting is dat de uitdagingen voor digitale geletterdheid  in de toekomst alleen maar groter worden en op dit moment zijn veel leerlingen nog niet digitaal vaardig genoeg. Er zijn daarnaast grote verschillen in digitale geletterdheid tussen leerlingen uit verschillende onderwijstypen. Ook de omgeving waarin een kind opgroeit kan een grote rol spelen. Dit bleek ook uit eerdere onderzoeken. De 'Monitor Jeugd en Media 2017' van Kennisnet bevestigt dit beeld.

Wat is er tot nu toe opgeleverd voor het leergebied Digitale geletterdheid?
In de eerste ronde heeft het ontwikkelteam een visie op digitale geletterdheid opgesteld.
https://curriculum.nu/actueel/bijgestelde-visie-op-leergebied-digitale-geletterdheid/

Tijdens de tweede ontwikkelsessie heeft het team gewerkt aan het bijstellen van de conceptvisie op het leergebied en aan het formuleren van een aantal grote opdrachten. Grote opdrachten beschrijven de essentie van wat leerlingen vanuit het perspectief van het leergebied nodig hebben om de wereld te kunnen begrijpen (kennis) en om in die wereld adequaat te kunnen handelen (vaardigheden).

Inmiddels is alle feedback op de grote opdrachten door het ontwikkelteam verwerkt en is gekeken waar de samenhang met andere leergebieden aangebracht kan worden. Om een idee te geven van wat tot de essentie van digitale geletterdheid wordt gerekend, volgen hier de titels:

  1. communiceren en samenwerken

  2. digitaal burgerschap

  3. data en informatie

  4. gebruiken en aansturen

  5. toepassen en ontwerpen

  6. digitale economie

  7. veiligheid en privacy

  8. duurzaamheid en innovatie.

De herziene grote opdrachten liggen opnieuw voor feedback voor: zie
https://curriculum.nu

Hoe is het onderwijs betrokken bij Curriculum.nu?
Elk ontwikkelteam bestaat uit zo’n 6 leraren uit het po, 6 leraren uit het vo en 2 schoolleiders. Aan elk ontwikkelteam worden ongeveer 6 scholen uit po en vo gekoppeld. De ontwikkelteams toetsen hun ideeën bij scholen, lerarennetwerken, experts en het bedrijfsleven. De teams krijgen steun van curriculumexperts en een ondersteuningsbureau.
Curriculum.nu is een gezamenlijk initiatief van de Onderwijscoöperatie, PO-raad, VO-raad, AVS, LAKS en Ouders & Onderwijs. In de uitvoering wordt inhoudelijk samengewerkt met SLO.

Kan ik ook meedoen met en meedenken over Curriculum.nu en digitale geletterdheid?
De ontwikkelteams presenteren na elke ontwikkelsessie de (tussen)opbrengsten, hun dilemma’s en vragen. Na iedere ontwikkelsessie vinden consultatieperioden plaats. U kunt dan meedenken en feedback geven op de tussenproducten van de ontwikkelteams. Meer informatie en de data vindt u op www.curriculum.nu.

Wat ging eraan vooraf?
Tussen voorjaar 2015 en april 2017 is door het hele onderwijsveld nagedacht over het onderwijs van de toekomst. Leraren, wetenschappers, leerlingen en schoolbestuurders, maar ook ouders, ondernemers en maatschappelijke organisaties dachten mee. In januari 2016 verscheen het eindadvies ‘Ons Onderwijs 2032’. De Onderwijscoöperatie en een breed samengestelde regiegroep onderzochten of en hoe het eindadvies haalbaar en toepasbaar is. Die conclusies zijn in november 2016 aangeboden aan de staatssecretaris. Op 20 april 2017 keurde de Tweede Kamer de curriculumherziening goed.
In deze infographic is te zien wat er in de periode daarna tot medio 2018 gedaan is.

Wat gaat er de komende periode gebeuren?
De ontwikkelteams zijn actief in 2018 en ronden hun werk in het voorjaar van 2019 af. De bouwstenen zullen medio 2019 naar de Tweede Kamer gestuurd worden.

Wat betekent dit voor scholen en leerkrachten?
Curriculum.nu ontwikkelt bouwstenen voor digitale geletterdheid. Op basis daarvan zal het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), met hulp van het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO), de kerndoelen en eindtermen actualiseren.

De verwachting is dat de nieuwe kerndoelen en eindtermen in 2021 worden ingevoerd. Vanaf dan moeten scholen (po en vo) er dus mee aan de slag en komt digitale geletterdheid geïntegreerd terug in het curriculum. Alle kinderen krijgen dan les in digitale geletterdheid, ook de kinderen die minder goed kunnen leren of die het moeten stellen zonder hulp van thuis.

Veelgestelde vragen
Kijk hier voor veelgestelde vragen over Curriculum.nu.

Waar kan ik meer lezen over digitale geletterdheid?